4.6 Kişilik bozukluğu tanımı ve geçerlik
Sosyal anksiyete bozukluğunun bir kişilik bozukluğu olup olmadığı sorunsalını kişilik bozukluğunun tanımı üzerinden de tartışmak münkündür. "Kişilik bozukluğu, kişinin kültürüne göre beklenenden önemli ölçüde sapmalar gösteren, süregiden bir iç yaşantı ve davranış örüntüsüdür, yaygındır ve esnekliği yoktur, ergenlik ya da genç erişkinlik yıllarında başlar, zamanla kalıcı olur ve sıkıntıya ya da işlevsellikte bozulmaya yol açar" [Amerikan Psikiyatri Birliği 1994 #1369]
DSM-IV'de 10 kişilik bozukluğu tanımlanmıştır. A kümesinde (eksantrik küme) şizotipal, şizoid ve paranoid; B kümesinde (dramatik küme) narsisistik, antisosyal, borderline ve histrionik; C kümesinde (anksiyöz küme) çekingen, bağımlı ve obsesif kompulsif kişilikler yer alır.
Birinci eksendeki bozukluklar karekteristik semptom gruplarından oluşur. Bir semptom temelde geçicidir ve atağın düzelmesiyle düzelir. Semptomlar bir toplumdaki davranışlardan anormal biçimde ayrı ve bozuk davranışlardır, ikinci eksende ise belirtiler ancak nicelik olarak diğer kişilerden (sağlıklılardan) farklıdır. İki ekseni birbirinden ayıran diğer bir temel özellik de ikinci eksenin egosintonik oluşudur.
Kişilik bozukluklarıyla ilgili olarak yıllar boyunca yapılmış olan çalışmalar DSM- IV'deki kriterlerin oluşturulmasında etkili olmuşlardır [Amerikan Psikiyatri Birliği 1994 #1369]. Bununla birlikte, genel olarak kişilik bozukluklarının geçerliliği tartışmalıdır. DSM'deki kişilik bozukluğu kriterleri yüz geçerliğe dayalıdır.
Birinci ve ikinci eksen ayrımı teorik olarak anlamlı olmakla birlikte kronik birinci eksen bozukluklarının oluşu ve ikinci eksen bozukluklarda da tedavi ile ve zamanla değişikliklerin olabileceği literatürde belirtilmiştir. Bazı kişilik özelliklerinin zaman içinde yatıştığı (antisosyal kişilik gibi) süre kriteri dışında kişilik bozukluğu gibi görünen bazı emosyonel bozuklukların stresin ortadan kalkmasıyla yatıştıklarını da biliyoruz. ICD-10'da bu durumlar için "stresin yol açıtığı kişilik bozukluğu" tanımı yapılmıştır. Nitekim, ÇKB'nda tedaviyle kaçıngan özelliklerin ve SF'nin yatışması stresin tetiklediği kişilik bozukluğu kavramıyla uyuşmaktadır.
Yukarı